આ જીવન વિશે કંઈક શીખવા ઇચ્છતા લોકો સાથે વાત કરવાનો અવસર મળવો એ મારા માટે હંમેશાં ખૂબ મોટા સન્માનની વાત છે.
હું તમને એક ખૂબ જ સરળ વાર્તા કહેવા માગું છું.
એક સમયે એક અદ્ભુત વાદ્યયંત્ર હતું.
જ્યારે તેને વગાડવામાં આવતું, ત્યારે તેમાંથી અત્યંત સુંદર સૂર નીકળતા.
પછી લોકો 'નવા અને જુદા' વાદ્યયંત્રો તરફ આકર્ષાવા લાગ્યા અને બીજા સંગીતકારોને આવીને વગાડવા આમંત્રણ આપ્યું.
સંગીતકારો પોતાના ઢોલ, વાંસળીઓ અને ગિટાર લઈને આવ્યા.
થોડા જ સમયમાં આ વિશેષ વાદ્યયંત્ર કેવી રીતે વગાડવું તે કોઈને યાદ રહ્યું નહીં. લોકો વિચારવા લાગ્યા, 'આ વાદ્યયંત્રનો હવે શો ઉપયોગ?'
તે સુંદર હતું અને લોકોમાં કુતૂહલ જગાવતું હતું. પરંતુ તેની અવગણના થતી રહી, એટલે ધીમે ધીમે તેના પર ધૂળ જમા થવા લાગી અને વાદ્યયંત્ર પણ બેસૂરું થઈ ગયું.
એક દિવસ એક માણસ આવ્યો અને તેણે પૂછ્યું, 'તમે આટલું સુંદર વાદ્યયંત્ર એક બાજુ કેમ મૂકી દીધું છે?'
લોકોએ આશ્ચર્યથી તેની સામે જોયું અને કહ્યું, 'કયું વાદ્યયંત્ર? ઢોલ બધાં બરાબર તાલમાં છે, વાંસળીઓ સરસ છે, વાયોલિન ઉત્તમ છે અને પિયાનો પણ યોગ્ય સૂર પર છે.'
તેણે કહ્યું, 'શું તમને આ વાદ્યયંત્ર યાદ નથી? આ વાદ્યયંત્રને કારણે જ તમને સંગીતમાં રસ પડ્યો હતો, તમે આ સ્થળ બનાવ્યું હતું અને તેને સાંભળવા માટે અહીં ભેગા થતા હતા. હવે તમારી જિજ્ઞાસા તમને નવી અને જુદી વસ્તુઓ તરફ લઈ ગઈ છે, એટલે તમે આ વાદ્યયંત્રની અવગણના કરી રહ્યા છો.'
લોકોએ પૂછ્યું, 'આ વાદ્યયંત્રમાં એવું શું વિશેષ છે?'
માણસે કહ્યું, 'હું તમને બતાવું છું.' તેણે વાદ્યયંત્ર સાફ કર્યું અને તે ફરીથી ચમકવા લાગ્યું.
આપણે ભૂલી જઈએ છીએ. આપણે માત્ર સપાટી પર જમા થયેલી ધૂળ જ જોઈએ છીએ.
પરંતુ જે આ વાદ્યયંત્રને ખરેખર ઓળખે છે, તે ધૂળની પેલે પાર જોઈ શકે છે. તે ધૂળ દૂર કરીને તેની સુંદરતા, તેની ચમક, તેનું આકર્ષણ અને તેની ભવ્યતાને ફરીથી પ્રગટ કરી શકે છે.
ત્યારબાદ તેણે સૌથી મહત્ત્વનું કામ કર્યું—તેણે તેને સૂરબદ્ધ કર્યું. જો વાદ્યનો અવાજ સારો આવવો હોય, તો તેને સૂરબદ્ધ કરવું જરૂરી છે.
સૂર મેળવ્યા પછી તેણે વાદ્યયંત્ર લોકોને પાછું આપ્યું અને કહ્યું, 'હવે તમે તેને વગાડો.'
લોકોએ કહ્યું, 'પણ અમને વગાડતાં આવડતું નથી.'
તેણે કહ્યું, 'ફક્ત તેના તારને હળવેથી છેડો, અને તેમાંથી સંગીત નીકળવા લાગશે. સાંભળો. તમને સંભળાશે.'
જ્યારે તેઓએ તેને વગાડવાનું શરૂ કર્યું, ત્યારે તેમાંથી નીકળતા અદ્ભુત સંગીતથી તેઓ મંત્રમુગ્ધ થઈ ગયા.
આવું એક વાદ્યયંત્ર તેમની સામે હતું, જે ખરેખર હૃદયને સ્પર્શી શકતું હતું.
આ વાદ્યયંત્ર શું છે?
તે તમે જ છો.
'નવું અને જુદું' શોધવાની દોડમાં તમે તમારી જાતને જ ભૂલી ગયા છો.
બધું જ 'નવા અને જુદા'ના આકર્ષણની આસપાસ ફરવા લાગ્યું છે—આ વાદ્યયંત્ર, આ જીવન સિવાય.
આ હૃદય સિવાય.
બાકીની દરેક વસ્તુને પ્રાથમિકતા મળે છે.
સવારથી સાંજ સુધી તમે કહો છો, 'મારે આ કરવું છે. મારે પેલું કરવું છે.' પરંતુ એ યાદીમાં તમે પોતે ક્યાં છો? દસમા નંબરે? વીસમા નંબરે? સોમા નંબરે?
ના. ક્યાંય નહીં.
જ્યારે આ વાદ્યયંત્ર ફરીથી સૂરબદ્ધ થાય અને તમે તેને વગાડવાનું શરૂ કરો, ત્યારે તમને એક મધુર ધૂન સંભળાશે—તમારી પાસે આવતા શ્વાસની ધૂન.
આ ખૂબ જ સરળ છે.
તમે જે શોધી રહ્યા છો, તમને જેની જરૂર છે, તે તમારી અંદર જ છે. પરંતુ અવગણનાને કારણે તેના સૂર બગડી ગયા છે.
જ્યારે આ વાદ્યયંત્ર ફરીથી સૂરબદ્ધ થાય છે, ત્યારે તમે તેમાં રહેલી સંભાવનાઓનો આનંદ માણી શકો છો.
આ તમારું જીવન છે. એ આંતરિક સંતોષને શોધો.
ઓછામાં ઓછું આટલું તો તમે તમારી જાતને આપવાના ઋણી છો.
જો તમે સમૃદ્ધ બનવા માગતા હો, તો શરૂઆત તમારી જાતથી કરો.
તમારે સૌથી પહેલાં જે ઋણ ચૂકવવાનું છે, તે તમારા પોતાના હૃદય પ્રત્યેનું છે—તેની વિનંતી અને પરિપૂર્ણ થવાની તેની ઇચ્છા પ્રત્યેનું.
આ કોઈ મોટી માગણી નથી.
આ સરળ છે.
પરિપૂર્ણ રહો.
— પ્રેમ રાવત